De Bijbel voor ongelovigen deel 3

De afgelopen jaren is mijn interesse in spiritualiteit enorm gegroeid en hiermee ook de interesse in verschillende religies. Hierbij neig ik erg naar de oosterse filosofieën en religies, wellicht omdat deze voor mij als Nederlander exotischer zijn en zodoende spannender. Anderzijds vind ik de liefdevolle en harmonieuze ‘alles is één en alles is energie’-boodschap die je vaker in deze hoek vindt een stuk aansprekender dan de oordelende en straffende van ons afgescheiden god die wordt opgevoerd in de woestijnreligies. Het staat vrij diametraal tegenover hetgeen waar ik van overtuigd ben. Door bovenstaande redenen heb ik me eigenlijk vrij lang ver van de Bijbel gehouden: het voelt toch wat dichterbij huis en daardoor saaier en ik associeer het ook wel met een donkere periode in de geschiedenis van Europa waarbij kunst, wetenschap en filosofie een tijdlang meer stil hebben gestaan. Daarnaast associeer ik het binnen Nederland ook met zwarte kousen, de anti-abortus-lobby, kinderverkrachting en Andries Knevel.

Mede door de enorme culturele impact van de Bijbel op de westerse wereld wilde ik het boek echter toch erg graag een keer lezen. Ik ben een tijd geleden op reis gestuit op een versie die in meerdere delen geschreven is door Guus Kuijer, speciaal voor ongelovigen. Het is een goede toevoeging want ik weet zeker dat veel steile gelovigen hun ogen met wijwater zouden willen reinigen na het lezen van deze boeken. Op reis heb ik deel I en II gelezen en wat de boeken tekent is een zeer hedendaagse interpretatie van de bijbelverhalen in hoe de hoofdpersonen denken en handelen. De personages zijn zo bijvoorbeeld met seks bezig (ook zeker in gedachten), schelden af en toe als zeelui en communiceren in het geheel in een vrij eigentijdse en vlotte manier met elkaar. Hiermee maakt Guus Kuijer de bijbelverhalen enorm toegankelijk en tevens erg grappig wat ik echt een hele prestatie vind. Hierbij blijft de kernboodschap en moraal van veel van de verhalen echter onaangetast, sterker nog, ik denk dat die in deze vorm veel makkelijker een groter hedendaags publiek zou kunnen bereiken. Weinig hel en verdoemenis in deze boeken, al valt me wel op hoe ongelooflijk wreed en kinderachtig de Israëlitische god van het oude testament is. Hele steden moeten met man en paard (en kinderen..) worden uitgeroeid omdat de mannen niet besneden zijn. Kan een opperwezen bekrompen zijn?

Deel III in deze zeer vermakelijke reeks gaat voornamelijk over Saul en David en wordt geheel beschreven vanuit de persoon van Seraja, de uiteindelijke hofschrijver van koning David en Filistijn van origine. De Filistijnen leefden nabij de Israëlieten (onder andere in de huidige Gazastrook) en de bekende reus Goliat behoorde ook tot deze bevolkingsgroep die oorspronkelijk van Kreta kwam. Seraja reist van de Filistijnse koningen naar de Israëlitische stammen om boodschappen en adviezen over te dragen waardoor hij een uitstekende chroniqueur is van deze periode van de geschiedenis in het land dat nu Israël is. Een grote rol in het boek wordt gespeeld door Samuël, één van de vele profeten van Israël (waarvan de meesten niet bijster serieus werden genomen door de bevolking) die op een dag vrij lukraak besluit de Benjaminiet Saul tot eerste koning van Israël te zalven, terwijl de Judeeërs de grootste en invloedrijkste stam zijn. Deze hele overlevering vond ik zelf bijzonder grappig omdat Saul overduidelijk een simpele boerenjongen is, die op zoek was naar de koeien van zijn vader toen ie als bij donderslag werd gezalfd tot koning. Dit alles zwaar tegen zijn zin: hij benadrukt meerdere malen dat hij alleen maar de koeien van zijn vader wilde vinden. Een erg tragische lotsbeschikking want Saul wordt in het boek langzaam verteerd door jaloezie, paranoia, gekte, vergeetachtigheid en zeer extreme en onvoorspelbare stemmingswisselingen. Vooral die paranoia uit zich op een tragische manier: hij probeert continu mensen om hem heen (waaronder David die in een bepaalde periode als zijn hofzanger fungeert) met zijn werpspies te doden maar lijkt te lijden aan darteritis want mist bij elke worp. Deze Saul zou echt een perfecte rol zijn in een hedendaagse fantasy-serie zoals Game of Thrones: een erg intrigerend personage met enorm veel tegenstrijdigheden.

Samuël heeft na enige tijd wel door dat hij misschien toch de verkeerde heeft gezalfd en besluit daarna David te zalven wat een aanzienlijk betere keuze is. David is knap, muzikaal, slim, heeft leiderschapskwaliteiten en is niet bang om (letterlijk) grote uitdagingen aan te gaan. Hét verhaal uit dit deel van de bijbel dat iedereen wel kent is natuurlijk David die met zijn slinger de reus Goliat velt. Je weet dan ook wel in grote lijnen wat er komen gaat maar als je het dan toch een keer helemaal van begin tot einde leest, inclusief alle plottwists en nuances, is het alsof je het verhaal voor het eerst écht ervaart. David, die op dat moment nog geen koning is maar een herder, verslaat de reus Goliat met een geslingerd steentje recht tussen de ogen en is hiermee de archetypische underdog die tegen alle verwachtingen in de overwinnaar wordt. Dit is gewoon echt een fantastisch verhaal en Guus Kuijer schrijft het dermate episch op dat het lijkt alsof je een meeslepend fantasy-boek aan het lezen bent.

David ontpopt zich in het boek van aandoenlijke herdersjongen die met zijn lier onder andere koning Saul kalmeert als ie in één van zijn paranoïde buien is, tot een machiavellistisch heerser die heel wreed kan zijn en goed snapt wanneer je voor de bühne even mededogen of begrip moet tonen. Hij zou zo een hedendaags geslepen politicus kunnen zijn waarbij hij als zijn eigen slinkse spindoctor fungeert. Wat ik erg dapper vind aan Guus Kuijer is dat hij ook overduidelijk zinspeelt op een romance tussen David en de zoon van Saul, de eigenlijke kroonprins Jonatan. Guus Kuijer windt er geen doekjes om dat David deze Jonatan op alle vlakken veel interessanter vindt dan zijn grote harem aan vrouwen en de vonken spatten af van de passages waarbij David en Jonatan samenzijn. Toen ik dit online ging verifiëren blijkt hier ook zeker in de originele Bijbel op gezinspeeld te worden maar uiteraard wordt dit allemaal ontkracht door de bijbelgeleerden want homo-erotiek in de Bijbel is natuurlijk uit den boze en zo moet je dit verhaal tussen David en Jonatan niet interpreteren. Ik vind het echter een leuke gedachte dat er in de Bijbel homo-erotiek voorkomt en eigenlijk is dat ook wat Guus Kuijer heel knap heeft gedaan: hij heeft van dit oude en meest gelezen boek ter wereld een liberale versie gemaakt die in de huidige tijd past. Ter overtuiging dat je dit boek moet gaan lezen hier een mooie passage nadat Jonatan David niet ter uitlevering heeft meegenomen naar Saul, wat wel het slinkse plan van de oude koning was:

Nou vader, ‘ zei Jonatan. ‘Dat is heel simpel. David heeft me dringend verzocht om naar Bethlehem te mogen gaan. Hij zei: “Laat me toch gaan want mijn familie houdt een offerfeest en mijn broer heeft gezegd dat ik moet komen. Dus wees zo goed mij ongehinderd naar huis te laten gaan zodat ik me bij mijn broers kan voegen.”

Toen barstte Saul in razende woede uit tegen zijn zoon en begon hem uit te schelden. “Jij hoerenjong!” schreeuwde hij. ‘Je hebt tegen mij en voor de zoon van Isaï gekozen, tot jouw eigen schande en de schande van je moeders kut! Begrijp je dan niet, stomme lul, dat zolang de zoon van Isaï in leven is, er van jou, noch van jouw koningschap iets terecht komt? Breng hem bij me, eikel, dan maak ik hem voor je af.’

Ik hoef het origineel niet meer te lezen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

<span>%d</span> bloggers liken dit: